Co analizator mierzy, a co wylicza
W nowoczesnym analizatorze hematologicznym MCV jest wartością mierzoną: aparat wyznacza średnią objętość krwinki z rozkładu objętości komórek przepływających przez układ pomiarowy. Wyliczane są dwa pozostałe wskaźniki, MCH z liczby krwinek i stężenia hemoglobiny, a MCHC z hemoglobiny i hematokrytu. Sam hematokryt w większości aparatów również nie jest mierzony wirowaniem, tylko wyliczany z liczby krwinek i MCV.
Ma to praktyczny skutek. Błąd w liczbie krwinek albo w oznaczeniu hemoglobiny przenosi się jednocześnie na MCH i MCHC, bo oba korzystają z tych samych wartości wyjściowych, a przez wyliczany hematokryt rozchodzi się dalej. MCV, jako pomiar bezpośredni, jest od tego łańcucha niezależne i przy niespójnym wydruku bywa punktem, od którego zaczyna się szukanie artefaktu.
Ich rola jest opisowa. Nie odpowiadają na pytanie o wydolność układu, tylko charakteryzują pojedynczą krwinkę. Dlatego punktem wyjścia interpretacji pozostaje hemoglobina, a wskaźniki służą do wskazania kierunku dalszych poszukiwań.
MCV dzieli niedokrwistości na trzy grupy
MCV to średnia objętość krwinki czerwonej, podawana w femtolitrach. Na jego podstawie niedokrwistości dzieli się na mikrocytarne, czyli z krwinkami mniejszymi niż typowe, normocytarne oraz makrocytarne, z krwinkami większymi. Ten podział jest pierwszym rozgałęzieniem diagnostyki i wyznacza, jakie oznaczenia zamawia się w drugim kroku.
Każda z tych gałęzi ma inny zestaw typowych przyczyn i inny tok postępowania. Sam podział nie jest jednak rozpoznaniem: ta sama wartość MCV pojawia się w kilku różnych sytuacjach klinicznych, a rozstrzyga dopiero zestawienie z pozostałymi wynikami, wywiadem i przebiegiem dolegliwości.
MCH i MCHC: ile barwnika mieści krwinka
MCH to średnia masa hemoglobiny w pojedynczej krwince, a MCHC jej stężenie w objętości krwinki. MCH zwykle zmienia się równolegle do MCV, bo mniejsza krwinka mieści mniej barwnika. Gdy oba parametry idą w dół razem, obraz jest wewnętrznie spójny i łatwiejszy do interpretacji.
MCHC bywa najbardziej podatne na błąd pomiaru. Wartość wyraźnie podwyższona jest stosunkowo rzadka i częściej wynika z artefaktu, na przykład z lipemii próbki albo ze zlepiania krwinek w niskiej temperaturze, niż z rzeczywistej choroby. Laboratorium zwykle to sygnalizuje, ale warto wiedzieć, że taki wynik bywa podstawą do powtórzenia pobrania.
RDW: czwarty element tej układanki
RDW opisuje, jak bardzo krwinki różnią się od siebie wielkością. Prawidłowe MCV przy podwyższonym RDW oznacza, że w krwi krążą jednocześnie krwinki małe i duże, a ich średnia wypada pozornie poprawnie. To częsty sposób, w jaki dwie nakładające się przyczyny wzajemnie się maskują.
Dlatego RDW czyta się razem z MCV, nigdy osobno. Podwyższone RDW bywa też najwcześniejszym sygnałem zmiany w produkcji krwinek, pojawiającym się zanim średnia objętość zdąży wyjść poza zakres referencyjny.
Dlaczego prawidłowe MCV niczego nie wyklucza
Wskaźniki czerwonokrwinkowe są średnimi, a średnia z definicji zaciera skrajności. Przy współistnieniu dwóch niedoborów o przeciwnym wpływie na wielkość krwinki MCV potrafi wypaść dokładnie w środku zakresu przy wyraźnie obniżonej hemoglobinie.
Z tego powodu prawidłowa wartość wskaźnika nie zamyka tematu, jeśli hemoglobina jest obniżona. Zmienia natomiast listę badań, które warto wykonać dalej, i bywa powodem, dla którego lekarz prosi o ocenę rozmazu przez diagnostę laboratoryjnego.
Jakie oznaczenia zamawia się w drugim kroku
Zakres badań uzupełniających zależy od gałęzi wyznaczonej przez MCV oraz od obrazu klinicznego. Najczęściej sprawdza się gospodarkę żelazem, a przy krwinkach większych niż typowe stężenia witaminy B12 i kwasu foliowego. Dochodzi ocena czynności tarczycy, nerek i wątroby, jeśli wywiad na to wskazuje.
Doboru tych oznaczeń nie da się sensownie zrobić z samego wydruku morfologii. Lekarz zestawia wskaźniki z dolegliwościami, sposobem odżywiania, przyjmowanymi preparatami i wcześniejszymi wynikami, a następnie ocenia, czy zlecenie kolejnych badań jest zasadne. Normy dla wszystkich tych oznaczeń różnią się między laboratoriami, więc porównania rób w obrębie jednej pracowni.
Pozycja cennika Skierowanie na badanie: 69,00 zł. Decyzję w sprawie podejmuje lekarz. Przejdź do arkusza.